کد خبر : 6893

روانشناسی پول خرج کردن افراطی

چگونه در دو ماه آخر سال ولخرجی نکنیم؟

روانشناسی پول خرج کردن افراطی

سپهرغرب، گروه اجتماعی: یکی از ماه‌هایی که اکثر افراد معمولاً با بحران کم‌پولی مواجه می‌شوند اواخر بهمن و اسفندماه است. در این بازه زمانی ایرانی‌ها همراه با نو شدن سال به فکر نو شدن لباس و دکوراسیون خانه و هر چیزی که مرتبط با زندگی‌شان می‌شود، می‌افتند.

با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال روزبه‌روز بازارها و خیابان‌ها شلوغ‌تر و جیب‌ها خالی‌تر می‌شود. در این میان یکی از بدترین اتفاقاتی که معمولاً بعد از عید متوجه آن می‌شویم، خرید وسایل غیر ضروری و ولخرجی در این ایام است. اگر شما هم از آن دسته افراد ولخرج هستید، بهتر است با این مطلب همراه شوید تا کمتر پول خود را دور بریزید.

     چرا ولخرجی می‌کنیم؟

دلیل اساسی که ما از پول خرج کردن لذت می‌بریم عدم کنترل احساسات است؛ احساس غم و اندوه ازجمله احساساتی هستند که به‌شدت با احساس عدم کنترل ارتباط دارند. محققان دریافته‎اند که خرید کردن یک روش درمانی برای کاهش احساس غم و اندوه است.

مگ سلیگ، روان‌کاو و نویسنده کتابِ مشهور 37 راز تغییر موفق می‌گوید: «مطالعات مختلف نشان داده‌است که بیشتر افراد با خرید اشیاء به شادی‌های موقتی دست می‌یابند، اما اثر این شادی به‌سرعت از بین می‌رود» چراکه با گذشت زمان آن اشیا جذابیت خود را از دست می‌دهند و از طرف دیگر منافع ما هم از بین می‌رود.

تحقیقات دیگر نشان می‌دهد که خلق‌وخوی بد ممکن است باعث ولخرجی شود. افرادی که در شرایط روحی مساعدی قرار ندارند احتمالاً پول بیشتری خرج می‌کنند چراکه پرداخت پول لذت فوری را به فرد منتقل می‌کند.

یکی دیگر از دلایل ولخرجی حس رقابت در افراد است. مثل‌اینکه همسایه، ماشین مدل‌بالا می‌خرد و ما هم احساس می‌کنیم نباید از آن‎ها عقب‌تر باشیم یا فلانی برای عید، کل وسایل زندگی‌اش را تغییر می‌دهد و ما هم باید عوض کنیم؛ درحالی‌که افراد با توجه به شرایط مالی خود دست به اقدامات این‌چنینی می‌زنند و ما با مقایسه خود با دیگران تنها به فشار مالی و اضطراب دچار می‌شویم. (1)

همچنین متخصصان مشخص کرده‌اند که انفعالات مغزی نقش بزرگی در عادات اقتصادی شما بازی می‌کنند. ریک (Rick)، سایدر (Cyder) و لونشتاین (Loewenstein) در مطالعه‌ای که در مجله «پژوهش مصرف‌کننده» به چاپ رسید، مغز شرکت‌کنندگان را در حالت تظاهر به تصمیم‌گیری برای خرید، مورد اسکن قراردادند. آن‌ها طی این اسکن شاهد افزایش فعالیت در نقطه‌ای از مغز به نام «اینسولا» بودند که در مواجهه با تجربیات ناخوشایند انگیخته می‌شود. 

هرچه «اینسولا» بیشتر تحریک شود، تمایل شما برای عدم انجام کاری که در حال انجامش هستید، بیشتر می‌شود. در مورد پول، تحریک «اینسولا» می‌تواند شمارا از خرج کردن بازدارد، پس پژوهشگران به این نتیجه رسیده‌اند که احتمالاً افرادی که فعالیت «اینسولا» در مغزشان بیشتر است افرادی صرفه‌جو هستند و تمایل کمتری به ولخرجی دارند و افرادی با فعالیت کمتر «اینسولا» ولخرج محسوب می‌شوند. (2)

     چگونه می‌توان جلوی ولخرجی را گرفت؟

اگر خرید کردن، شمارا در لحظه خوشحال می‌کند و به‌نوعی به این شادی کاذب وابسته شده‌اید، بهتر است برای ترک این عادت تلاش کنید. خوشبختانه راه‌هایی برای جلوگیری از ولخرجی، حتی در هیاهوی شب عید وجود دارد که با استفاده از این روش‌ها می‌توانید انگیزه خود را برای خرید، کنترل و ولخرجی کم کنید.

     از پول نقد استفاده کنید

معمولاً افراد پول‌های خود را در بانک پس‌انداز می‌کنند و ازآنجایی‌که مقدار پول موجود در کارت اعتباری بیشتر از پول نقد است، در این صورت تمام توجهتان صرف خریدهایتان می‌شود درحالی‌که با استفاده از پول نقد، خود را مجبور خواهید کرد تا به مقدار پولی که خرج می‌کنید، فکر کنید نه خریدهایتان.

اگر امکان استفاده از پول نقد را ندارید، دو حساب بانکی بازکنید و پول کمی را در کارتی که از آن خریدهایتان را انجام می‌دهید، قرار دهید و مابقی بیشتر آن را در حساب دیگرتان پس‌انداز کنید.

     قبل از خرید، به این سؤال پاسخ دهید

گاهی واقعاً به لباس یا وسیله‌ای احتیاج دارید و آن را می‌خرید اما یک‌زمانی شما تنها از یک چیزی خوشتان می‌آید و دوست دارید که آن را بخرید؛ در اینجا باید قبل از خرید و یا گرفتن هر تصمیمی صبر کرده و از خود سؤال کنید که آیا واقعاً به آن نیاز دارم؟ آیا خریدن این وسیله از ضروریات است؟ اگر آن لباس یا وسیله خانگی را نخرم، اتفاق خاصی می‌افتد؟ اگر به جواب قانع‌کننده‌ای دست پیدا نکردید از خرید آن صرف‌نظر کنید.

     به‌جای خرید، ثبت خاطرات کنید

همان‌طور که اشاره کردیم خرید کردن موجب شادی موقتی افراد می‌شود، پس «به‌جای صرف پول برای چیزهایی که درنهایت از بین می‌روند، پولتان را برای چیزهایی که خاطرات پایداری را باقی می‌گذارند، صرف کنید. خاطرات برای همیشه در ذهن شما باقی می‌مانند و می‌توانید از آن‌ها کسب تجربه کنید پس پول بیشتری را از حالا پس‌انداز کنید و به‌جای خریدهای ضروری و غیرضروری شب عید، به سفر کوتاه اما لذت بخشی بروید.»(3)

     کمتر در بازار گردش کنید

بهمن‌ماه، حراج‌های زمستانی آغاز می‌شود و دست‌فروش‌های کنار خیابان، لباس‌هایی را با قیمت مناسب به فروش می‌رسانند که افراد را وسوسه به خرید می‌کنند درحالی‌که ممکن است شما اصلاً به آن لباس احتیاج نداشته باشید و آن را تنها به خاطر قیمت مناسب بخرید، پس سعی کنید در این ایام سال کمتر در مراکز خرید و بازار رفت‌وآمد کنید.

     همیشه یک لیست خرید داشته باشید

قبل از خرید، اقلام موردنیاز خود را یادداشت و بر اساس آن به خرید بروید.

     تحت تأثیر موقعیت‌های خاص قرار نگیرید

در شرایط خاص مثل قبل از عید یا عروسی نزدیکان، مخارج زیاد می‌شود و افراد تنها به فکر گذراندن این ایام خاص هستند اما گول این حس‌های زودگذر را نخورید و در این موقعیت‌ها سعی کنید هوای حساب‌وکتاب خود را داشته باشید. برای این موقعیت‌ها پول کنار بگذارید و سعی کنید بیشتر از آن خرج نکنید.

پی‌نوشت:

1- ترجمه از مقاله «The Psychology of Spending and How to Avoid Pressure to Spend" که در سایت» chopra.com منتشر شده‎است.

2-ترجمه از مقاله «The Psychology of Money – How Saving and Spending Habits are Programmed in Your Brain» که در سایت moneycrashers.com منتشر شده‌است.

3- همان

*هدی سادات پاک‌نهاد


لینک خبر:

اشتراک گذاری
نظــر شـــما
نـــام پســت الکترونیــکی

کد امنیتی